Đến với "Bóng đá tuyệt vời" giữa những ngày cuồng nhiệt

Nhà thơ Cao Xuân Thái, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hiện là Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Hà Giang, có một bài thơ thật hay về bóng đá mang tựa đề "Bóng đá tuyệt vời". Giữa những ngày World Cup 2006 này, khi hầu như mọi người mọi nhà ăn bóng đá, ngủ bóng đá, xin mời các bạn cùng sẻ chia với những cảm nhận chân thực mà không ít tài hoa của nhà thơ về trái bóng cuốn say lòng người kia. Toàn bộ bài thơ như sau:

 

Kịch tính bắt đầu từ tiếng còi khai cuộc

Trái bóng quay về phía khung thành

Hăm hai ngôi sao ban ngày phát sáng

Làm bàng hoàng ngây ngất cả hành tinh

Nếu không có balê, thi ca và bóng đá

Quả đất này sẽ ra sao?

Các anh đá - Không hẳn là như vậy

Các anh kiến tạo những - đường - thơ

Lắt léo đan cài hình toán học

Tạo nên đột biến bất ngờ

Trái bóng - Tia chớp trắng

Bay vào khung gỗ

Sân vận động khổng lồ muốn vỡ

Trước tột đỉnh thần kỳ

Sự dâng hiến hiếm hoi

Không lặp lại bao giờ

Chiến thắng vinh quang rồi thua cuộc

Thần tượng cũ mờ đi, thần tượng mới lên ngôi

Sự giã từ, ra đi, vĩnh viễn

Cúp vàng trao tay, giọt lệ nụ cười …

Anh - Quả bóng định mệnh đã quá mệt mỏi

Trước bão lốc thời gian nghiệt ngã

Muốn ngàn lần nằm trong lưới em

Thanh thản

Chấp nhận bàn thua

Một bàn thua ngoại lệ.

  

   Nếu đọc kỹ, người đọc sẽ nhận ra ba lớp nghĩa của bài thơ.

  Lớp nghĩa thứ nhất:  Ta thấy diễn biến tuần tự một trận bóng xảy ra trên sân cỏ. Đây là khai cuộc: “Kịch tính bắt đầu từ tiếng còi khai cuộc”. Các cầu thủ bắt đầu xuất hiện: “Hăm hai ngôi sao ban ngày phát sáng”. Rồi trái bóng lăn: “Các anh đá - Không hẳn là như vậy / Các anh kiến tạo những - đường - thơ”. Và bàn thắng - cái đích tối thượng: “Trái bóng - Tia chớp trắng / Bay vào khung gỗ”. Có các fan hâm mộ: “Sân vận động khổng lồ muốn vỡ”. Có kẻ thắng và người thua: “Chiến thắng vinh quang rồi thua cuộc”. Kết thúc bằng Lễ trao Cup:“Cúp vàng trao tay, giọt lệ nụ cười” …

  Lớp nghĩa thứ hai: Lôgíc của lớp nghĩa này nằm trong lẽ cuốn hút của bóng đá được nhà thơ phát hiện ngay từ đầu:“Kịch tính bắt đầu”… Bài thơ vì vậy được khai triển tựa như diễn tiến của một vở kịch. Có phần Giao đãi: “Trái bóng quay về phía khung thành…/ Làm bàng hoàng ngây ngất cả hành tinh”. Có tiến triển của hành động kịch:“Lắt léo đan cài hình toán học”. Rồi thắt nút:“Tạo nên đột biến bất ngờ”. Rồi đỉnh điểm khi bóng bay vào lưới, cả cầu trường như nổ tung:“Trước tột đỉnh thần kỳ”. Và kết thúc: “Sự giã từ, ra đi, vĩnh viễn”.

  Lớp nghĩa thứ ba: Cơ sở của lớp nghĩa này ở sự gặp gỡ đến như hòa làm một giữa bóng đá và nghệ thuật. Sự thảng thốt của nhà thơ hoàn toàn có lý: “Nếu không có ba lê, thi ca và bóng đá / quả đất này sẽ ra sao?” Tôi hiểu, “quả đất” chính là đời sống con người. Như vậy là thật tự nhiên! Một ai đó luận bàn rất đúng rằng, nếu bỏ đi yếu tố con người thì không thể giải thích được sức cuốn hút lạ kỳ của môn thể thao vua. Đó là nơi giao hòa giữa bóng đá với nghệ thuật. Cả hai, tự trong bản chất, đều hướng tới con người, và con người đều tìm thấy bản chất của mình trong chúng...Lôgíc ấy khiến liên tưởng của nhà thơ về các cầu thủ giỏi như những “ngôi sao phát sáng”; chơi bóng như “kiến tạo những đường thơ”; tìm thấy đặc thù của bóng đá ở chỗ: “không lặp lại bao giờ”; đặc biệt bản chất đích thực của bóng đá là ở: “sự dâng hiến hiếm hoi”. So sánh bóng đá với nghệ thuật, không gì sát hợp hơn thế! Bởi vậy, tôi không lấy làm ngạc nhiên trước khổ kết có vẻ như “ông chẳng bà chuộc” của bài thơ:

 

Anh - Quả bóng định mệnh đã quá mệt mỏi

Trước bão lốc thời gian nghiệt ngã

Muốn ngàn lần nằm trong lưới em

Thanh thản

Chấp nhận bàn thua

Một bàn thua ngoại lệ.

 

  Tất cả đều tuôn chảy từ đời sống, có gì lạ lùng đâu. Vậy nên, cũng như nghệ thuật, trong bóng đá: “Thần tượng cũ mờ đi, thần tượng mới lên ngôi”. Đây chính là vẻ diệu kỳ của bóng đá làm nên sự cuồng nhiệt của người hâm mộ. Cuộc sống con người như một dòng chảy không ngừng và bất tận. Ở nơi đó, cái mới luôn nảy sinh, thay thế cái cũ. Nhật nhật tân, hựu nhật tân. Và chúng ta phấp phỏng đợi chờ... “Bóng đá tuyệt vời” có phải bởi thế chăng?

 

                                                                                Nhà Sáng tác Nha Trang - Những ngày World Cup 2006